Τις σύγχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα στον κυβερνοχώρο, τις προτεραιότητες της Εθνικής Αρχής, καθώς και τις ευκαιρίες που δημιουργεί η ψηφιακή μετάβαση για την Ελλάδα και την περιφέρεια, αναλύει -στην εφ’ όλης της ύλης συνέντευξή του -στην εφημερίδα Political ο Υποδιοικητής της ΕΑΚ Ι. Παυλόσογλου.

Ο κ. Παυλόσογλου αναφέρεται στη σημασία της καινοτομίας, της εκπαίδευσης και της συνεργασίας μεταξύ κράτους, ακαδημαϊκής κοινότητας και ιδιωτικού τομέα για την οικοδόμηση ενός ασφαλούς και ανθεκτικού ψηφιακού μέλλοντος.

Διαβάστε ολόκληρη τη συνέντευξη του Υποδιοικητή ΕΑΚ Ι. Παυλόσογλου

Το ερώτημα που παραμένει απάντηση είναι ποιος βρίσκεται πίσω από το κύμα των επιθέσεων. Μέχρι στιγμής δεν έχει αποδειχθεί ποιος ή ποια ομάδα ευθύνεται για τις παραβιάσεις των συστημάτων ψύξης, ενώ δεν υπάρχει τεκμηριωμένη απόδοση ευθύνης σε συγκεκριμένο κράτος.

Οι ειδικοί εξετάζουν διαφορετικά ενδεχόμενα, από οργανωμένε ςομάδες κυβερνοεγκληματιών μέχρι ενέργειες με στόχο την πρόκληση κοινωνικής αναστάτωσης ή την επίδειξη τεχνολογικών δυνατοτήτων. Έχουν διατυπωθεί ακόμη και υποψίες για πιθανή εμπλοκή ομάδων που συνδέονται με γεωπολιτικά συμφέροντα της Ρωσίας, χωρίς όμως να υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που να επιτρέπουν ασφαλές συμπέρασμα. Η αναφορά σε τέτοιες υποψίες δεν ισοδυναμεί με επιβεβαιωμένη κρατική εμπλοκή.

Το ανησυχητικό είναι ότι οι δράστες φαίνεται να έχουν τη δυνατότητα να εντοπίζουν μαζικά εκτεθειμένες συσκευές και να παρεμβαίνουν σε υποδομές

που μέχρι πρότινος θεωρούνταν απολύτως τεχνικές και όχι στόχοι κυβερνοπολέμου.

Σύμμαχός μας η αργή ψηφιοποίηση

Πόσο εκτεθειμένη είναι, όμως, η Ελλάδα απέναντι σε αυτή τη νέα μορφή απειλής;

Ο Γιάννης Παυλόσογλου, υποδιοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας, εξηγεί ότι η χώρα παρουσιάζει ορισμένες διαφοροποιήσεις σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές αγορές, καθώς δεν έχει υιοθετήσει στον ίδιο βαθμό συγκεκριμένες τεχνολογίες απομακρυσμένου ελέγχου.

«Δεν έχουμε την τεχνολογία στο βάθος που την έχουν άλλες χώρες», αναφέρει , εξηγώντας ότι η πιο περιορισμένη χρήση ορισμένων συστημάτων λειτουργεί σε κάποιες περιπτώσεις ως παράγοντας μείωσης του κινδύνου.

«Είμαστε λίγο τυχεροί και έχουμε σύμμαχοτο ότι ψηφιοποιούμε κάποια πράγματα λίγο πιο αργά», σημειώνει, διευκρινίζοντας ότι πολλές από τις επιθέσεις που έχουν καταγραφεί στην Ευρώπη δεν αφορούν ευπάθειες που υπάρχουν με τον ίδιο τρόπο στις ελληνικές υποδομές.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα φέρνει τα σούπερ μάρκετ και τα συστήματα απομακρυσμένης δαχείρισης της ψύξης. «Ο Σκλαβενίτης δεν έχει αυτή την τεχνολογία με την οποία τα βρήκανε σκούρα»,

αναφέρει, εξηγώντας ότι δεν έχουν όλες οι ελληνικές επιχειρήσεις την ίδια τεχνολογική υποδομή με αντίστοιχες ευρωπαϊκές αλυσίδες.

Ο ίδιος, πάντως, απορρίπτει κάθε προσπάθεια να παρουσιαστεί η Ελλάδα ως απόλυτα προστατευμέvn. «Προς Θεού, δεν πάμε να καταπραΰνουμε ότι όλα είναι τέλεια», λέει χαρακτηριστικά.

Φανάρια, νοσοκομεία και κρίσιμες υποδομές

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του υποδιοικητή στα συστήματα ελέγχου των φαναριών και στις κρίσιμες υποδομές. Όπως εξηγεί, το γεγονός ότι μια υπηρεσία ελέγχεται απομακρυσμένα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι συνδεδεμένη στο δημόσιο διαδίκτυο.

«Δεν είναι online, δεν είναι στο ίντερνετ», τονίζει για τα συστήματα διαχείρισης των φαναριών, εξηγώντας ότι λειτουργούν μέσα από κλειστά δίκτυα.

«Δεν υπάρχει ένα IP address το οποίο πάμε και είναι προσβάσιμο για τα φανάρια» αναφέρει, περιγράφοντας μια βασική δικλίδα ασφαλείας που περιορίζει την έκθεση των υποδομών. Το κρίσιμο ζήτημα είναι να μη συνδέονται απευθείας στο διαδίκτυο συστήματα που ελέγχουν λειτουργίες ζωτικής σημασίας, χωρίς αυστηρή πιστοποίηση, περιορισμένη πρόσβαση και συνεχή παρακολούθηση.

Η τεχνητή νοημοσύνη κάνει τις επιθέσεις πιο επικίνδυνες

Η απειλή ωστόσο, δεν περιορίζεται στα βιομηχανικά συστήματα.

Οι τράπεζες και οι απλοί πολίτες βρίσκονται επίσης στο στόχαστρο, με το phishing να εξελίσσεται σε ένα από τα βασικά εργαλεία των κυβερνοεγκληματιών.

Ο κύριος Παυλόσογλου επισημαίνει ότι τεχνητή νοημοσύνη έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται τα παραπλανητικά μηνύματα.

«Λόγω του ΑΙ, κάποτε λαμβάναμε emails τα οποία ήταν κακογραμμένα. Τώρα λαμβάνουμε το τέλειο μήνυμα», τονίζει .Ένα μήνυμα για δήθεν επίδομα, επιστροφή χρημάτων ή τραπεζική εκκρεμότητα μπορεί πλέον να είναι γραμμένο με απόλυτα φυσικό τρόπο, να χρησιμοποιεί πειστική γλώσσα και να προσαρμόζεται στα στοιχεία του παραλήπτη.

«Οι κακόβουλοι εξελίσσονται στις επιθέσεις τους λόγω τεχνητής νοημοσύνης», προειδοποιεί, επισημαίνοντας ότι ακόμη και η ύπαρξη δεύτερου παράγοντα ταυτοποίησης στις τραπεζικές συναλλαγές δεν εξαφανίζει τον κίνδυνο.

Στον κυβερνοχώρο κάθε λάθος μπορεί να κοστίσει…

Η έκθεση της ΕNISA για το 2026 επιβεβαιώνει την ευρωπαϊκή διάσταση του προβλήματος. Η δημόσια διοίκηση παραμένει ο τομέας που δέχεται τις περισσότερες επιθέσεις, ενώ σημαντική θέση καταλαμβάνουν οι μεταφορές, η μεταποίηση και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή υπηρεσία προειδοποιεί για την αυξανόμενη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης σε κακόβουλες επιχειρήσεις.

Η Ελλάδα μπορεί σε ορισμένους τομείς να έχει αποφύγει μέχρι στιγμής τις επιπτώσεις που καταγράφονται σε άλλες χώρες.

Όμως η καθυστέρηση στην ψηφιοποίηση δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη ασπίδα.

Οι 300 εκτεθειμένοι ελεγκτές ψύξης, οι επιθέσεις σε επιχειρήσεις και η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνουν ότι η επόμενη ψηφιακή εισβολή μπορεί να έχει εντελώς διαφορετικό στόχο.

Και όπως παραδέχεται ο ίδιος ο υποδιοικητής της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας: «Προς Θεού, δεν είναι ότι είμαστε τέλειοι».Στον κυβερνοχώρο, άλλωστε, ένα λάθος στις ρυθμίσεις ενός συστήματος μπορεί να κοστίσει πολύ περισσότερο από μια χαμένη παρτίδα εμπορεύματος.